Γεωπάρκο

  Την 1η Οκτωβρίου 2012 η ευρύτερη περιοχή του Βίκου - Αώου χαρακτηρίστηκε ως Γεωπάρκο Βίκου - Αώου και εντάχθηκε στο Ευρωπαικό Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO.

  Στο Γεωπάρκο Βίκου - Αώου περιλαμβάνονται η οροσειρά της Τύμφης, η χαράδρα του Βίκου και του Βοιδομάτη, η χαράδρα του Αώου, το όρος Τραπεζίτσα, ο Σμόλικας και ο Κλέφτης, η περιοχή της ένωσης των ποταμών Αώου, Βοιδομάτη, ACBR Σαραντάπορου και οι ιαματικές πηγές Καβασίλων και Αμαράντου, το μεγαλύτερο τμήμα του Γεωπάρκου βρίσκεται εντός τον ορίων του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου.

  Σκοπός της ίδρυσης είναι η ανάδειξη, προβολή και προστασία του Γεωπάρκου, ως γεωλογικό μνημείο της φύσης, παράλληλα με την ανάδειξη του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος της περιοχής.

 Στόχος είναι επίσης να αποτελέσει ένα επιπρόσθετο πόλο έλξης επισκεπτών στα μοναδικά και σπάνια γεωλογικά και γεωμοργολογικά μνημεία του Γεωπάρκου Βίκου-Αώου.

Επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του Γεωπάρκου Βίκου-Αώου για περισσότερες πληροφορίες και φωτογραφίες: http://vikosaoosgeopark.com/

 

Γεωλογικό περιβάλλον Ηπείρου

  Στην Ήπειρο οι φυσικές διεργασίες διαμόρφωσαν ένα εντυπωσιακό τοπίο, όπου εναλλάσονται βραχώδεις απόκρημνες βουνοκορφές με βαθιές χαράδρες και πυκνόφυτες λοφοσειρές.

  Το ορεινό ασβεστολιθικό σύμπλεγμα της Τύμφης, που αποτελεί τμήμα της ΒΔ Πίνδου, σμιλεύτηκε από το νερό πολύ γρήγορα στη διάρκεια της Πλειστοκαινικής περιόδου και δημιουργήθηκαν τα φημισμένα φαράγγια του Βίκου και του Αώου.

  Πρόκειται για μια από τις πλέον εντυπωσιακές περιοχές, τόσο από άποψη αισθητικής όσο και από άποψη γεωλογικού ενδιαφέροντος.

  Τεκτονικές (ρήγματα, πτυχές) και λιθολογικές δομές, πηγές, καταβόθρες και σπήλαια, βραχοσκεπές και βάραθρα, ποτάμιες αναβαθμίδες, υπολείματα παγετώνων και αλπικές λίμνες είναι κάποια από τα στοιχεία που αναδεικνύουν το χώρο ως ένα φυσικό εργαστήρι.

  Αυτό το απαράμιλλης ομορφιάς τοπίο, με την πλούσια πανίδα και χλωρίδα, αποτελεί στο μεγαλύτερο μέρος του προστατευόμενη περιοχή.

  Η περιοχή χαρακτηρίζεται από το υψηλό ορεινό σύμπλεγμα κορυφών της οροσειράς της Τύμφης, με απόκρημνες βραχώδεις ή δασωμένες πλαγιές, κατακόρυφες ορθοπλαγιές, βαθιές χαράδρες, ποτάμια και μεγάλες πηγές, καθώς και αρκετά οροπέδια με αλπική βλάστηση.

  Οι δύο μεγάλοι ποταμοί, ο Αώος και ο Βοιδομάτης με τους παραπόταμούς τους, χαράζουν βαθιά τους ασβεστολίθους, δημιουργώντας φαράγγια μοναδικής αισθητικής.

  Η πλούσια χλωρίδα και πανίδα, τα άφθονα νερά και το εξαιρετικό μικροκλίμα δημιουργούν ιδανικές συνθήκες διαβίωσης, γι'αυτό και από την προιστορική περίοδο οι άνθρωποι βρήκαν καταφύγιο στις σπηλιές (βραχοσκεπές) του φαραγγιού.

  Τα ευρήματα στις βραχοσκεπές Κλειδί και Μποïλα, στον κάτω ρου του Βοïδομάτη, μαρτυρούν πλούσια ανθρώπινη δραστηριότητα πριν από 14.000-13.000 χρόνια πριν από σήμερα.

  Το κλίμα εμφανίζει σημαντικές ιδιαιτερότητες, που απορρέουν από το πολυσχιδές ανάγλυφο, τις θεαματικές υψομετρικές μεταβολές και τη θέση της περιοχής σε σχέση με τις ακτές του Ιονίου.

  Οι κλιματικές μεταβολές καθορίζουν και τον τύπο της βλάστησης. Σον ορεινό όγκο της Τύμφης, που χαρακτηρίζεται από έντονη υψομετρική διαβάθμιση (από τα 400 μ. ως τα 2.400 μ.) απαντάται ποικιλία κλιματικών τύπων, με ανάλογη επίπτωση στον τύπο της βλάστησης.

Γεωλογικό Περιβάλλον Βίκου-Αώου & Τύμφης

  Η εκτεταμένη υδρολογική λεκάνη του ποταμού Βοïδομάτη αποκαλύπτει σήμερα ένα υψηλό καρστικό πεδίο, το οποίο ήταν καλυμμένο κατά διαστήματα από παγετώνες στη διάρκεια του Πλειστοκαίνου.

  Τα εναλλασόμενα παγετώδη και μεσοπαγετώδη περιβάλλοντα και οι γεωδυναμικές διεργασίες που προκάλεσαν γρήγορες ανοδικές κινήσεις, σε συνδυασμό με τα τεκτονοκαρστικά φαινόμενα, δημιούργησαν ευνοïκές συνθήκες έντονης διάβρωσης.

  Οι τεράστιες ποσότητες νερού που απελευθερώνονται ακολουθώντας διαδρομές μέσα από ασυνέχειες που προκάλεσαν τα ρήγματα, λάξευσαν βαθιά τους ασβεστολιθικούς όγκους, δίνοντας στο ανάγλυφο τη σημερινή του μορφή.

  Τα βαθιά φαράγγια αποκάλυψαν τη στρωματογραφική στήλη των πετρωμάτων που συνιστούν τη γεωλογική δομή της περιοχής.

  Αγναντεύοντας ή και προσεγγίζοντας τα φαράγγια του Βίκου ή του Αώου, μπορούμε να δούμε σε φυσική κλίμακα την αλληλουχία των ασβεστόλιθων που δημιουργήθηκαν πριν από εκατομμύρια χρόνια σε μια βαθιά θάλασσα και τώρα, μετά από σύνθετες γεωλογικές διεργασίες, βρίσκονται σε υψόμετρα που αγγίζουν τα 2.400 μέτρα.

  • Γεωλογικός Χάρτης Ηπείρου-Ι.Γ.Μ.Ε.-www.igme.gr

Γεωτεκτονικές Ζώνες

  Η γεωλογική δομή της περιοχής συγκροτείται από ιζηματογενή πετρώματα που ανήκουν κυρίως στην γεωτεκτονική Ιόνιο ζώνη και σε μικρότερο βαθμό στη γεωτεκτονική ζώνη της Πίνδου.

  Στην Ιόνια ζώνη, τα αρχαιότερα των πετρωμάτων, δολομιτικοί ασβεστόλιθοι χρώματος σκούρου γκρι, άστρωτοι, ογκώδεις και συμπαγείς. Τα πετρώματα αυτά μπορούμε να τα παρατηρήσουμε στον πυθμένα του φαραγγιού του Αώου.

  Η ηλικία τους, η οποία προσδιορίστηκε από την παρουσία θαλάσσιων απολιθωμάτων μέσα σ'αυτά, είναι το Κατώτερο Ιουρασικό (200 εκατομ. χρόνια).

  Πάνω από αυτούς απαντούν ασβεστόλιθοι πάλι, αλλά διαφορετικοί από τους προηγούμενους. Είναι οι ασβεστόλιθοι Βίγλας, πάχους 800μ., δολομιτικοί στη βάση τους, με χρώμα σκούρο γκρι και φακούς μαύρων κερατολίθων. Η ηλικία τους είναι Ανώτερο Ιουρασικό-Κατώτερο Κρητιδικό (160-100 εκατομ.χρόνια).

  • Γεωτεκτονικές Ζώνες Ελλάδας-Ι.Γ.Μ.Ε.-www.igme.gr

  Ακολουθούν παχυστρωματώδεις ασβεστόλιθοι, μικρολατυποπαγείς πάχους 200-250 μ.,  Άνω κρητιδικής ηλικίας (80 εκατομ.χρόνια) και ασβεστόλιθοι Ηωκαινικής ηλικίας (50-40 εκατομ.χρόνια) πάχους 250 μ.

  Τη γεωλογική δομή συμπληρώνουν από πάνω κλαστικές αποθέσεις του φλύσχη (ανώτερο Ηώκαινο-Ακουιτάνιο, 35-20 εκατομ. χρόνια). Ο φλύσχης αποτελείται από εναλλαγή αργιλικών και ψαμμιτικών στρώσεων με κατά τόπους παρεμβολές κροκαλοπαγών.

  Οι νεότεροι σχηματισμοί, Τεταρτογενούς ηλικίας (2-1,8 εκατομ. χρόνια από σήμερα) είναι εκτεταμένα πλευρικά κορήματα στις πλαγιές των βουνών, κώνοι κορημάτων, παγετώδεις αποθέσεις, ποτάμιες αναβαθμίδες και σύγχρονες προσχώσεις των ποταμών.

  Σε μικρότερο βαθμό συμμετέχουν σχηματισμοί του φλύσχη της ζώνης της Πίνδου Ηωκαινικής ηλικίας, με ανάλογη λιθολογία με το φλύσχη της Ιονίου.

  • Γεωλογική Τομή-Ι.Γ.Μ.Ε.-www.igme.gr

  Πριν από 20 εκατομ. χρόνια, λόγω ισχυρών συμπιεστικών τάσεων που επικρατούσαν τότε στον Ελλαδικό χώρο,αποτέλεσμα της σύγκρουσης της Αφρικανικής με την Ευρασιατική πλάκα, η ζώνη της Πίνδου επωθείται στην Ιόνια.

  Τα ιζήματα παραμορφώνονται και δημιουργούνται πτυχές και ρήγματα.

  Στον ανθρακικό όγκο της Τύμφης είναι εμφανή μεγάλα ρήγματα με διεύθυνση ΒΔ-ΝΑ και ΒΑ-ΝΔ σε ορθογώνια διάταξη.

 Από τα ρήγματα αυτά ξεχωρίζουν τα ρήγματα Αστράκας (Πάπιγκου) και Κόνιτσας, που είναι υπεύθυνα για τη δημιουργία της λεκάνης της Κόνιτσας, τα ρήγματα Μονοδένδρι, Καπέσοβο και Κήποι, στα ανατολικά του ασβεστολιθικού όγκου της Τύμφης, και στα βόρεια το ρήγμα Γκαμήλας, στην επαφή με το φλύσχη της Πίνδου. Τα κείμενα και οι φωτογραφίες που εμφανίζονται στη ενότητα 'Γεωλογία' δημοσιεύονται με την άδεια του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών - www.igme.gr .  

Το υλικό αποτελεί απόσπασμα της σειράς «Γεωδιαδρομές στην Ελλάδα» πιλοτική έκδοση του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ) του Έργου: «Ανάδειξη Γεωτόπων-Γεωπάρκων, Συμβολή Στην Αειφόρο Ανάπτυξη» του 2009.

 Ορειβατικό-Καταφύγιο-Αστράκας Ορειβατικό-Καταφύγιο-Αστράκας-Google+-